دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
چکیده
نخودCicer arietinum L. از مهمترین لگومهای دانهای در مناطق خشک و نیمهخشک به شمار میرود و نقش قابلتوجهی در تأمین پروتئین گیاهی، بهبود حاصلخیزی خاک و ارتقای پایداری نظامهای زراعی دیم دارد. در مناطق مدیترانهای و بخشهایی از ایران، کشت پاییزه یا زمستانه نخود در مقایسه با کشت بهاره، به دلیل استفاده بهتر از بارندگیهای فصلی، فرار از تنش گرما و خشکی انتهای فصل و افزایش کارایی مصرف آب، از ظرفیت عملکردی بالاتری برخوردار است. با این حال، توسعه این شیوه کشت با محدودیتهایی مانند حساسیت به سرما، شیوع بیماری برقزدگی، خسارت علفهای هرز و نیز اصلاح همزمانسازی صفات مقاومت به سرما و بیماری همراه است. در ایران نیز گرچه کشت پاییزه نخود در برخی مناطق مستعد، بهویژه در اراضی دیم، امکان افزایش عملکرد و سودآوری را فراهم میکند، اما موانعی نظیر خسارت سرمای زمستانه، علفهای هرز و نیاز به مدیریت دقیق زراعی، پذیرش آن را محدود کرده است. این مقاله با تکیه بر یافتههای پژوهشی موجود، مهمترین مشکلات و در عین حال ظرفیتهای توسعه نخود پاییزه را مرور میکند.
)